Ý nghĩa cây quất ngày Tết: vì sao người Việt thường trưng quất dịp tết?

Mỗi độ xuân về, khi sắc thắm của hoa đào, sắc vàng của hoa mai bắt đầu rực rỡ cũng là lúc không khí Tết ngập tràn khắp mọi nẻo đường. Bên cạnh những cành hoa đặc trưng, cây quất ngày Tết từ lâu đã trở thành một biểu tượng không thể thiếu trong không gian phòng khách của hàng triệu gia đình Việt.

Vì sao phong tục trưng quất lại phổ biến và một cây quất như thế nào được xem là đẹp, có ý nghĩa? Hãy cùng Tai Thong khám phá chi tiết ý nghĩa cây quất ngày Tết và lý do sâu xa của thói quen văn hóa đầy thú vị này nhé.

1. Nguồn gốc và phong tục trưng cây quất ngày Tết

Từ xa xưa, người Việt đã có thú chơi cây cảnh mỗi dịp xuân về để cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng. Trải qua bao thế hệ, phong tục trưng cây quất ngày Tết đã gắn liền vào đời sống văn hóa, trở thành một nét đẹp truyền thống không thể phai mờ.

Ở miền Bắc, người ta gọi đây là cây quất, nhưng khi di chuyển vào miền Nam, cây thường được gọi là "cây tắc", và ở khu vực miền Tây Nam Bộ lại có cái tên mỹ miều là "cây hạnh". Dù mang tên gọi nào, thú chơi cây quất vẫn lan tỏa mạnh mẽ và phổ biến khắp các vùng miền, thể hiện sự giao thoa văn hóa đa dạng nhưng chung một niềm tin về sự khởi đầu tốt lành.

2. Ý nghĩa cây quất ngày Tết qua góc nhìn ngôn ngữ

Một trong những cách lý giải phổ biến về ý nghĩa cây quất ngày Tết đến từ cách liên tưởng ngôn ngữ.

Theo âm Hán Việt chữ "quất" có âm đọc gần với "cát" từ xuất hiện trong những cách nói mang ý nghĩa tốt lành như "cát tường". Chính sự tương đồng về âm đọc này được xem là một trong những lý do cây quất được ưa chuộng để trưng trong nhà vào dịp đầu năm.

Từ cách liên tưởng này, cây quất ngày Tết được gắn với mong muốn cát tường, may mắn và thuận lợi.

3. Ý nghĩa trưng cây quất ngày Tết trong phong thủy

Trong phong thủy học, ý nghĩa trưng cây quất ngày Tết mang một giá trị vô cùng sâu sắc và đặc biệt nhờ khả năng hội tụ trọn vẹn cả 5 yếu tố Ngũ Hành.

• Kim: Thể hiện qua những bông hoa quất trắng muốt, nhỏ xinh và tinh khôi.
• Mộc: Chính là phần thân cành vững chãi và bộ tán lá xanh mướt, xum xuê vươn lên đón nắng.
• Thủy: Đại diện cho nguồn nước tưới, độ ẩm và dòng nhựa sống tuôn chảy dồi dào bên trong để nuôi dưỡng cây.
• Hỏa: Thể hiện rực rỡ và nổi bật nhất qua màu cam, đỏ óng ả của những chùm quả quất chín mọng, trĩu cành.
• Thổ: Là phần đất màu mỡ, ươm dưỡng bộ rễ nằm gọn gàng, vững chãi bên trong chậu.

4. Cách chọn cây quất đẹp để trưng ngày Tết

4.1. Ưu tiên cây có dáng cân đối

Nên ưu tiên những cây có:

• Thân và gốc tương đối chắc khỏe.
• Tán cây cân đối, không bị lệch quá nhiều về một phía.
• Cành phân bố tương đối đều.
• Cây đứng vững trong chậu.
• Kích thước phù hợp với diện tích nơi dự định trưng.

Đặc biệt, không nên chỉ nhìn vào số lượng quả. Một cây có rất nhiều quả nhưng lá vàng, rụng nhiều hoặc thân yếu chưa chắc là lựa chọn phù hợp để trưng trong suốt những ngày Tết.

4.2. Chọn cây có lá xanh, quả đẹp

Một cây quất khỏe thường có lá xanh, tương đối bóng và không bị héo úa quá nhiều. Quả nên có hình dáng đẹp, căng mọng, không bị dập hoặc thối. Những cây có cả quả chín, quả xanh, hoa hoặc nụ và lộc non thường tạo được vẻ sinh động hơn.

Nếu mua cây để chơi xuyên Tết, có thể ưu tiên cây còn nhiều quả xanh xen lẫn quả chín. Khi được chăm sóc phù hợp, những quả xanh có thể tiếp tục chuyển màu, giúp cây duy trì vẻ đẹp trong thời gian dài hơn.

4.3. Nên đặt cây quất ở đâu trong nhà ngày tết?

• Phòng khách: Đây là nơi phù hợp nếu gia đình muốn cây quất trở thành điểm nhấn chính của không gian Tết.
• Gần cửa ra vào: Một chậu quất có tán đẹp có thể tạo điểm nhấn ngay từ khu vực đón khách. Tuy nhiên, cần đảm bảo cây không chắn lối đi hoặc gây bất tiện khi mở cửa.
• Khu vực có ánh sáng tự nhiên: Quất là cây sống nên cần điều kiện chăm sóc phù hợp. Nếu đặt trong nhà, nên chọn nơi có ánh sáng tự nhiên và tránh để cây trong góc quá tối trong thời gian dài.

5. Câu hỏi thường gặp về cây quất ngày tết